Steeds meer mensen zoeken isolatie die niet alleen goed isoleert, maar ook gezond en milieuvriendelijk is. In dit artikel vergelijk ik drie biobased materialen die steeds vaker aandacht krijgen: kalkhennep, mycelium en stro. Ik kijk naar de techniek, de praktische verschillen en de Nederlandse situatie.
Waarom biobased isolatie?
Biobased isolatie komt van natuurlijke, hernieuwbare materialen. Ze slaan CO₂ op, zijn vaak dampopen en dragen bij aan een gezond binnenklimaat. Dat is anders dan EPS of PUR, die van fossiele grondstoffen worden gemaakt.
- Minder impact op het milieu.
- Een prettiger werkproces zonder schadelijke stoffen.
- Vaak subsidie mogelijk via de ISDE.
Kalkhennep
Kalkhennep is een mengsel van kalk en de houtachtige kern van de hennepplant. Het wordt gebruikt als isolatie en afwerking in één, en combineert de isolatie van hennep met de sterkte en dampopenheid van kalk.
- Thermische massa: kalkhennep slaat warmte op en geeft die langzaam af. Dat zorgt voor een stabiel binnenklimaat.
- Dampopen: vocht kan zijn weg vinden, wat schimmel tegengaat.
- CO₂-opslag: hennep groeit snel en legt veel CO₂ vast.
- Verwerking: vraagt vakmanschap. Het wordt nat aangebracht en moet goed drogen, wat de bouwtijd kan verlengen.
Mycelium
Mycelium is het wortelnetwerk van paddenstoelen. Het wordt gekweekt op landbouwresten tot lichte panelen of blokken.
- Isolatiewaarde: vergelijkbaar met andere biobased isolatie per centimeter.
- Dampopen en aan het einde van de levensduur composteerbaar.
- Verwerking: licht en makkelijk te plaatsen.
- Maar: nog nieuw, relatief duur en beperkt verkrijgbaar in Nederland. Over de levensduur is nog weinig bekend.
Stro
Stro is een van de oudste isolatiematerialen en wordt nog steeds gebruikt in ecologische bouw.
- Isolatiewaarde: per centimeter iets lager dan houtvezel, maar strobalen zijn dik. Een wand met strobalen isoleert daardoor zeer goed.
- Zeer dampopen en circulair: een restproduct van de graanteelt.
- Verwerking: strobalen zijn groot en zwaar, en de constructie moet vochttechnisch goed ontworpen worden. Met een goede afwerking van leem of kalk gaat stro heel lang mee.
Kort vergeleken
| Kalkhennep | Mycelium | Stro | |
|---|---|---|---|
| Dampopen | Hoog | Hoog | Zeer hoog |
| CO₂-opslag | Ja | Ja | Ja |
| Verkrijgbaarheid | Goed | Beperkt | Goed |
| Verwerking | Vakmanschap nodig | Makkelijk | Arbeidsintensief |
| Kosten | Middel tot hoog | Hoog | Laag aan materiaal |
Voor- en nadelen op een rij
Kalkhennep: stabiel binnenklimaat, dampopen en lang houdbaar, maar duurder en de droogtijd kan de bouw vertragen.
Mycelium: licht en makkelijk te verwerken, maar nog duur, beperkt verkrijgbaar en nog niet lang bewezen.
Stro: goedkoop, circulair en zeer dampopen, maar je hebt dikke wanden nodig en het is gevoelig voor vocht zonder goede afwerking.
Wetgeving en subsidie
Nieuwbouw moet in Nederland voldoen aan de BENG-eisen, en de minimale isolatiewaarden worden strenger. Biobased isolatie kan daar prima aan voldoen, als de juiste dikte wordt toegepast. Via de ISDE-subsidie kun je bij biobased isolatie een extra bijdrage krijgen. De voorwaarden en bedragen veranderen per jaar; kijk voor de actuele regels op rvo.nl.
Welke past bij jouw project?
- Kalkhennep als je een stabiel, gezond binnenklimaat wilt en bereid bent iets meer te investeren.
- Mycelium voor innovatieve projecten waarin je graag iets nieuws probeert.
- Stro bij een beperkt budget, nieuwbouw in houtskeletbouw en ruimte voor dikke wanden.
Meer over houtvezel, cellulose, hennep, vlas en schapenwol lees je in Ecologisch isoleren: de beste materialen. Wat biobased isoleren kost, zie je in de Kostenwijzer.
Dit artikel is informatief. Vraag altijd een specialist om advies voor jouw situatie.
Bekijk wat natuurlijk isoleren kost en welke isolatiespecialisten er zijn.
Bekijk de vakmensen Bereken de kosten
Stukadoor in leem en kalk, en oprichter van Ecogilde. Ik schrijf over wat ik op de steiger zie gebeuren.
