Leemstuc is een natuurlijke muurafwerking die steeds populairder wordt. Het is duurzaam, dampopen en zorgt voor een gezond binnenklimaat. Wil je zelf leemstuc aanbrengen? In deze handleiding leg ik precies uit hoe je dat doet, van voorbereiding tot afwerking.
Wat is leemstuc?
Leemstuc is een afwerklaag van leem: een mengsel van klei, zand en soms natuurlijke vezels. Het wordt binnen gebruikt omdat het vocht reguleert en een warme, natuurlijke uitstraling geeft.
Leem kan vocht uit de lucht opnemen en weer afgeven. Dat helpt schimmel voorkomen en zorgt voor een gezond binnenklimaat. En het is milieuvriendelijk, omdat het uit natuurlijke materialen bestaat en weinig energie kost om te maken.
Benodigdheden
Zet alles klaar voordat je begint, zodat je niet halverwege hoeft te stoppen.
- Leemstuc: bijvoorbeeld basisleem en leemfinish van Oskam. Fijn, makkelijk aan te brengen en met alleen natuurlijke ingrediënten.
- Gereedschap: troffel en spaarbord, spaan, getand spackmes, spackmes van 600 mm (niet getand), rij (H-profiel), emmers, kuip, mortelmixer, hydrospons en een plantenspuit om de muur vochtig te houden.
- Voor de ondergrond: een primer of hechtmiddel dat geschikt is voor leem, en eventueel wapeningsgaas voor zwakke ondergronden.
De ondergrond voorbereiden
Een goede voorbereiding is het halve werk. De ondergrond moet schoon, droog en stevig zijn. Verwijder oude verflagen, stof en losse delen.
Werk je op een gladde muur, zoals beton of gips? Breng dan een primer of hechtmiddel aan, zodat de leem beter hecht. Bij zwakkere muren zet je wapeningsgaas in de eerste laag leem, tegen scheuren.
Zorg dat de muur licht vochtig is voordat je begint. Dat voorkomt dat de leem te snel droogt en scheurt.
Stap 1: leem aanmaken
Begin met een schone kuip en doe daar eerst de juiste hoeveelheid water in. Voeg dan geleidelijk de droge leem toe terwijl je direct mengt met een krachtige mortelmixer. Blijf rustig mengen, zodat de leem het water goed opneemt en er geen droge klonten ontstaan.
Richtverhouding: ongeveer 25 kg leem op 6 tot 7 liter water.
Een goede consistentie is soepel smeerbaar maar niet slap: het blijft hangen op de troffel en druipt niet. Te droog en brokkelig? Voeg een klein beetje water toe. Te nat en zakt het van de muur? Voeg wat droge leem toe.
Stap 2: de hechtlaag
De eerste laag zorgt voor hechting en egaliseert de muur.
- Breng met een spaan een laag van ongeveer 5 millimeter aan.
- Werk van beneden naar boven en houd de laag overal even dik.
- Twijfel je over de stevigheid van de ondergrond? Zet dan wapeningsgaas in deze laag.
- Vlak de laag uit met een rij en vul plekken aan waar te weinig leem zit.
- Kam de wand met een getand spackmes, zodat de volgende laag goed hecht.
- Laat de laag ongeveer 24 uur drogen, afhankelijk van temperatuur en luchtvochtigheid.
Stap 3: de tweede laag
Deze laag bepaalt de uiteindelijke uitstraling.
- Breng een laag van 5 tot maximaal 10 millimeter aan, van beneden naar boven.
- Maak de wand vlak met een rij en vul aan waar nodig.
- Mes glad met het spackmes van 600 mm.
- Zet de wand met zo min mogelijk handelingen vlak. Een aanzet of streepje hier en daar is niet erg: dat spons je na een paar dagen drogen weg.
- Laat deze laag 2 tot 3 dagen drogen.
Stap 4: afwerken
- Glad en mat: spons de laatste laag met een hydrospons. Maak de spons eerst met je hand vochtig; zo voel je hoe nat hij moet zijn.
- Met structuur: gebruik een grove spons, borstel of kam.
- Met kleur: meng natuurlijke pigmenten door de leem, of werk af met leemfinish of leemverf.
Probeer het eerst op een klein stukje muur, zodat je ziet welke afwerking je mooi vindt.
Droogtijd en tips
Reken op minimaal 3 tot 7 dagen voordat alles volledig droog is. Dat hangt af van de laagdikte, de temperatuur en de luchtvochtigheid.
- Ventileer goed, maar voorkom tocht.
- Vernevel de muur af en toe licht met water, tegen scheuren.
- Werk niet in direct zonlicht of in een te warme ruimte.
Veelgemaakte fouten
- Te droge ondergrond: de leem hecht niet goed. Maak de muur licht vochtig.
- Te dun aangemaakt: moeilijk aan te brengen en langer wachten tussen de lagen. Wacht minimaal een dag per laag.
- Te dik gesmeerd: het materiaal zakt uit. Breng liever meerdere dunne lagen aan.
- Te vroeg sponsen: kun je de leem nog indrukken? Wacht dan nog een dag.
- Te nat sponsen: dan krijg je het niet netjes. Liever een te droge dan een te natte spons.
- Te snel drogen: houd de muur vochtig en werk niet in de zon.
Zelf doen of laten doen?
Met dit stappenplan kun je zelf aan de slag, ook als beginner. Neem de tijd voor de voorbereiding en werk rustig. Wil je het liever laten doen? Kijk dan wat leemstuc kost of bekijk de leemstukadoors van Ecogilde. Wil je het vak leren naast een ervaren vakman? Dat kan in het Leercentrum.
Bekijk wat leemstuc kost en welke leemstukadoors bij je in de buurt werken.
Bekijk de vakmensen Bereken de kosten
Stukadoor in leem en kalk, en oprichter van Ecogilde. Ik schrijf over wat ik op de steiger zie gebeuren.
